Η διατροφή ίσως επηρεάζει το πόσο βαθιά διαταράσσουν τα αντιβιοτικά το μικροβίωμα του εντέρου. Νέα μελέτη στο Nature συνδέει την κατανάλωση γλυκών και άλλων τροφών πλούσιων σε απλά σάκχαρα, την περίοδο της αντιβιοτικής αγωγής, με χαμηλότερη μικροβιακή ποικιλότητα και μεγαλύτερη εξάπλωση του Enterococcus.
Τι έδειξε η ανάλυση των ασθενών
Η ερευνητική ομάδα παρακολούθησε 9.419 γεύματα που κατανάλωσαν 173 ασθενείς οι οποίοι νοσηλεύονταν για μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Πρόκειται για ιδιαίτερα ευάλωτο πληθυσμό, στον οποίο τα αντιβιοτικά, η ίδια η θεραπεία και η νοσηλεία μπορούν να αλλάξουν έντονα τη σύνθεση των μικροοργανισμών του εντέρου.
Για 158 ασθενείς υπήρχαν διαχρονικά δείγματα μικροβιώματος, ώστε οι ερευνητές να εξετάσουν πώς μεταβαλλόταν η κοινότητα των μικροοργανισμών με τον χρόνο. Με στατιστική ανάλυση, η κατανάλωση γλυκών και σακχάρων κατά την έκθεση σε αντιβιοτικά προέβλεπε μεγαλύτερη δυσβίωση: μικρότερη α-ποικιλότητα, δηλαδή λιγότερη ποικιλία μικροβίων, και εντονότερη αύξηση του Enterococcus, ενός δυνητικά παθογόνου μικροοργανισμού.
Το εύρημα είναι συσχετιστικό για τα ανθρώπινα δεδομένα. Δεν αποδεικνύει ότι η ζάχαρη από μόνη της προκαλεί επιπλοκές ούτε ότι κάθε άνθρωπος που παίρνει αντιβιοτικά θα έχει την ίδια αντίδραση. Η μελέτη έγινε σε ασθενείς με σοβαρές αιματολογικές παθήσεις και δεν μπορεί να μετατραπεί αυτόματα σε γενική οδηγία για τον πληθυσμό.
Η δοκιμή σε ποντίκια
Οι ερευνητές εξέτασαν στη συνέχεια την υπόθεση σε ποντίκια. Η προσθήκη σακχαρόζης στη διατροφή τους αύξησε και παρέτεινε την επέκταση του Enterococcus που είχε προκαλέσει η αντιβιοτική αγωγή. Τα πειράματα αυτά ενισχύουν την πιθανότητα ότι υπάρχει βιολογικός μηχανισμός πίσω από την παρατήρηση στους ανθρώπους, αλλά παραμένουν πειράματα σε ζώα.
Το αποτέλεσμα ταιριάζει με την ιδέα ότι οι αλλαγές στη διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών μπορούν να μετατοπίσουν τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα βακτήρια του εντέρου. Όταν τα αντιβιοτικά μειώνουν πολλά από τα ευαίσθητα μικρόβια, ορισμένοι οργανισμοί μπορεί να βρουν περισσότερο χώρο και περισσότερους διαθέσιμους πόρους για να αναπτυχθούν.
Τι σημαίνει — και τι δεν σημαίνει
Η εργασία ανοίγει τον δρόμο για μελλοντικές δοκιμές μιας διατροφής με λιγότερα απλά σάκχαρα κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων αντιβιοτικών θεραπειών. Οι συγγραφείς τονίζουν, όμως, ότι χρειάζονται ανεξάρτητες μελέτες και άλλες ομάδες ασθενών για να φανεί αν η παρέμβαση μειώνει πράγματι λοιμώξεις ή άλλες κλινικές επιπλοκές.
Δεν πρόκειται για σύσταση να διακόψει κανείς μια θεραπεία ή να αλλάξει τη διατροφή του χωρίς να μιλήσει με τον γιατρό του. Σε ασθενείς που υποβάλλονται σε μεταμόσχευση ή άλλη εντατική θεραπεία, οι διατροφικές ανάγκες είναι εξατομικευμένες και η ασφάλεια έχει προτεραιότητα.
Η μελέτη δείχνει κάτι πιο συγκεκριμένο: σε ένα περιβάλλον όπου το μικροβίωμα έχει ήδη δεχθεί ισχυρό πλήγμα από τα αντιβιοτικά, η σύνθεση της διατροφής μπορεί να επηρεάζει το ποια βακτήρια θα ανακάμψουν και ποια θα επικρατήσουν. Το αν αυτή η γνώση μπορεί να γίνει ασφαλής κλινική παρέμβαση θα κριθεί από τις επόμενες δοκιμές.