Μια σύντομη συνομιλία ίσως κρύβει περισσότερες πληροφορίες για τη γήρανση απ’ όσο νομίζουμε. Ερευνητές ανέπτυξαν ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης που αναλύει τον τρόπο με τον οποίο μιλά ένας άνθρωπος και υπολογίζει αν η «ηλικία της φωνής» του φαίνεται μεγαλύτερη ή μικρότερη από τη χρονολογική του ηλικία.
Το εργαλείο δεν προορίζεται να αντικαταστήσει μια ιατρική εξέταση. Η αξία του, αν επιβεβαιωθεί σε μεγαλύτερες και πιο διαφορετικές ομάδες, βρίσκεται στην πιθανότητα να προσφέρει έναν φθηνό και μη επεμβατικό δείκτη για την παρακολούθηση αλλαγών στη γνωστική υγεία.
Τι ακούει το «ρολόι»
Το μοντέλο δεν εξετάζει μόνο το ύψος της φωνής. Συνδυάζει περισσότερα από 700 χαρακτηριστικά, ανάμεσά τους την ταχύτητα ομιλίας, το λεξιλόγιο, το συναίσθημα και άλλες ακουστικές και γλωσσικές ιδιότητες που μπορεί να αλλάζουν με την ηλικία ή τη γνωστική έκπτωση.
Οι ερευνητές το εκπαίδευσαν με ηχογραφήσεις 2.928 ισπανόφωνων ανθρώπων από την Αργεντινή, τη Χιλή, την Κολομβία, το Μεξικό και το Περού. Στο δείγμα υπήρχαν υγιείς συμμετέχοντες, άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή και άνθρωποι με νόσο Αλτσχάιμερ ή άλλες μορφές άνοιας.
Η σημασία του «κενού ηλικίας»
Το βασικό αποτέλεσμα είναι το «speech age gap»: η διαφορά ανάμεσα στην ηλικία που προβλέπει το μοντέλο από τη φωνή και στην πραγματική ηλικία του ατόμου. Όταν η φωνή εκτιμάται ως μεγαλύτερη, το αυξημένο κενό συνδέθηκε με προβλήματα γνωστικής λειτουργίας.
Η συσχέτιση είναι ενδιαφέρουσα, επειδή η ομιλία απαιτεί ταυτόχρονα μνήμη, γλωσσική επεξεργασία, κινητικό συντονισμό και έλεγχο της αναπνοής. Μια αλλαγή στον ρυθμό, στο λεξιλόγιο ή στη συναισθηματική χροιά μπορεί επομένως να αντανακλά περισσότερες από μία λειτουργίες του οργανισμού.
Ένα εργαλείο παρακολούθησης, όχι διάγνωσης
Η μελέτη δείχνει ότι η φωνή μπορεί να λειτουργήσει ως εύκολα προσβάσιμο σήμα για περαιτέρω έλεγχο. Δεν αποδεικνύει όμως ότι ένα μεγαλύτερο «κενό ηλικίας» σημαίνει άνοια, ούτε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προβλέψει μεμονωμένα την πορεία ενός ανθρώπου.
Το δείγμα περιορίστηκε σε ισπανόφωνους πληθυσμούς και σε συγκεκριμένες δοκιμασίες ομιλίας. Η προφορά, η γλώσσα, η εκπαίδευση, η απώλεια ακοής, η κατάθλιψη και ο θόρυβος μιας ηχογράφησης μπορούν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Χρειάζονται, λοιπόν, ανεξάρτητες μελέτες σε άλλες γλώσσες και πληθυσμούς πριν το εργαλείο χρησιμοποιηθεί κλινικά.
Η επόμενη δοκιμή θα είναι στην πράξη
Το πλεονέκτημα μιας φωνητικής μέτρησης είναι η απλότητά της: λίγα λεπτά ομιλίας μπορούν να καταγραφούν από ένα τηλέφωνο ή έναν υπολογιστή, χωρίς αιμοληψία και χωρίς απεικονιστική εξέταση. Αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει την τακτική παρακολούθηση ανθρώπων που ζουν μακριά από εξειδικευμένα κέντρα.
Για να γίνει όμως αξιόπιστο εργαλείο υγείας, το «ρολόι» θα πρέπει να αποδείξει ότι παραμένει ακριβές σε διαφορετικές γλώσσες, ηλικίες και συνθήκες ηχογράφησης. Μέχρι τότε, η πιο σωστή ανάγνωση είναι ότι η φωνή προσφέρει ένα πολλά υποσχόμενο ερευνητικό παράθυρο στη γήρανση — όχι μια αυτόματη ετυμηγορία για την υγεία.
Πηγή: Nature