Η νόσος Alzheimer ίσως δεν αρχίζει αποκλειστικά μέσα στον εγκέφαλο. Νέα μελέτη σε ποντίκια δείχνει ότι ένα μέρος της ανοσολογικής απόκρισης μπορεί να ενεργοποιείται στους λεμφαδένες και στη συνέχεια να κατευθύνει κύτταρα προς τον εγκέφαλο, ενισχύοντας τη βλάβη που συνδέεται με την πρωτεΐνη tau.
Ένα ανοσολογικό μονοπάτι έξω από τον εγκέφαλο
Ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις μελέτησαν ποντίκια με παθολογία tau, ένα χαρακτηριστικό που συνδέεται με τη νευροεκφύλιση στο Alzheimer και σε πρωτοπαθείς ταουοπάθειες. Εστίασαν σε κύτταρα του ανοσοποιητικού που ονομάζονται CD8 T cells, επειδή εμφανίζονται σε αυξημένους αριθμούς στον εγκέφαλο ασθενών και φαίνεται να συμβάλλουν στη βλάβη.
Η νέα εργασία δείχνει ότι η ενεργοποίησή τους μπορεί να γίνεται εκτός κεντρικού νευρικού συστήματος. Δενδριτικά κύτταρα τύπου cDC1 στους λεμφαδένες φαίνεται να παρουσιάζουν στα T cells μοριακά σήματα που σχετίζονται με τη βλάβη από την tau. Τα T cells στη συνέχεια μπορούν να κατευθυνθούν προς τον εγκέφαλο, όπου η δράση τους ενδέχεται να επιτείνει τον εκφυλισμό των νευρώνων.
Τι συνέβη όταν μπλοκαρίστηκε το σήμα
Όταν οι ερευνητές απομάκρυναν τα δενδριτικά κύτταρα από τους λεμφαδένες και άλλα σημεία του σώματος, ο αριθμός των T cells στον εγκέφαλο μειώθηκε έντονα. Μαζί του μειώθηκε και η σχετιζόμενη εγκεφαλική βλάβη, ενώ τα ποντίκια διατήρησαν καλύτερα τις γνωστικές τους ικανότητες.
Το εύρημα έχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια: η ποσότητα των συσσωρευμένων tau tangles δεν άλλαξε. Αυτό υποδηλώνει ότι η ανοσολογική απόκριση μπορεί να επηρεάζει το πόση βλάβη προκαλεί η παθολογία tau, χωρίς να αποτελεί απαραίτητα την αρχική αιτία της συσσώρευσης. Πρόκειται για ένδειξη μηχανισμού και όχι για απόδειξη ότι τα T cells εξηγούν μόνα τους τη νόσο.
Γιατί η ανακάλυψη έχει θεραπευτικό ενδιαφέρον
Οι θεραπείες για νευροεκφυλιστικές νόσους αντιμετωπίζουν συχνά το εμπόδιο του αιματοεγκεφαλικού φραγμού. Αν ένα μέρος της παθολογικής διαδικασίας ρυθμίζεται στους λεμφαδένες ή στην περιφέρεια, ίσως υπάρχουν στόχοι που προσεγγίζονται ευκολότερα χωρίς ένα φάρμακο να πρέπει να εισέλθει στον εγκέφαλο.
Η ομάδα του David Holtzman εξετάζει τώρα αν η παρέμβαση στα δενδριτικά κύτταρα στη μέση ηλικία, όταν αρχίζουν να εμφανίζονται οι συσσωρεύσεις tau, μπορεί να προσφέρει την ίδια προστασία που παρατηρήθηκε όταν η παρέμβαση έγινε από τη γέννηση. Παράλληλα, αναζητά το ακριβές σήμα που καθοδηγεί τα T cells προς τον εγκεφαλικό ιστό.
Από τα ποντίκια στον άνθρωπο
Τα αποτελέσματα είναι σημαντικά επειδή μεταφέρουν ένα μέρος της έρευνας έξω από τον εγκέφαλο, αλλά δεν αποτελούν ακόμη θεραπεία ή διαγνωστικό τεστ για το Alzheimer. Η μελέτη έγινε σε ζωικά μοντέλα και χρειάζεται να φανεί αν το ίδιο μονοπάτι λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο στους ανθρώπους, καθώς και αν η αναστολή του μπορεί να γίνει με ασφάλεια χωρίς να αποδυναμώσει την άμυνα του οργανισμού.
Η εργασία δημοσιεύθηκε στο Nature Neuroscience και δείχνει ότι η σχέση ανάμεσα στην tau, το ανοσοποιητικό σύστημα και τη νευροεκφύλιση είναι πιο σύνθετη από μια διαδικασία που εξελίσσεται αποκλειστικά μέσα στον εγκέφαλο.
Πηγή: ScienceDaily — Scientists found a surprising driver of Alzheimer’s outside the brain