Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη μπει στην εργασία, αλλά η εικόνα που προκύπτει από τη χρήση της είναι πιο πρακτική και λιγότερο θεαματική από τα σενάρια πλήρους αυτοματοποίησης. Η Google παρουσιάζει το ATLAS, μια συνεχιζόμενη μελέτη για το πώς οι άνθρωποι αξιοποιούν τα εργαλεία AI στην καθημερινότητα και στην επαγγελματική τους ζωή.
Η πρώτη έκδοση της μελέτης βασίζεται σε 15 εκατομμύρια συγκεντρωμένες και απο-ταυτοποιημένες αλληλεπιδράσεις με το Gemini App, το AI Mode και το Gemini API. Τα δεδομένα καλύπτουν περισσότερες από 150 χώρες, 140 γλώσσες, 800 επαγγέλματα και 4.000 εργασίες. Η Google υπογραμμίζει ότι πρόκειται για αρχική αποτύπωση μιας αγοράς που μεταβάλλεται γρήγορα, όχι για τελική ετυμηγορία σχετικά με το μέλλον της εργασίας.
Η AI χρησιμοποιείται κυρίως ως συνεργάτης
Στον χώρο εργασίας, η υιοθέτηση της AI είναι ευρεία, αλλά η χρήση της μέσα σε κάθε επάγγελμα παραμένει επιλεκτική. Η Google υπολογίζει ότι τα εργαλεία AI εμφανίζονται στο 68% των επαγγελμάτων που αντιστοιχούν συνολικά στο 90% της απασχόλησης στις ΗΠΑ, όμως σε ένα τυπικό επάγγελμα χρησιμοποιούνται περίπου για το 21% των εργασιών.
Η πιο συνηθισμένη λειτουργία δεν είναι να αναλάβει το σύστημα ολόκληρη τη διαδικασία. Οι αλληλεπιδράσεις αφορούν κυρίως ιδεοθύελλα, σχεδιασμό στρατηγικής, αναζήτηση πληροφοριών και μάθηση. Η κατηγορία των μη επαναλαμβανόμενων γνωστικών εργασιών, όπως ο δημιουργικός σχεδιασμός και ο έλεγχος υποθέσεων, εμφανίζεται στο 65% των αλληλεπιδράσεων που σχετίζονται με την εργασία, έναντι 35% στη συνολική οικονομική δραστηριότητα που χρησιμοποιεί η μελέτη ως σημείο αναφοράς.
Το στοιχείο που περιορίζει τις υπερβολικές προβλέψεις είναι ακόμη πιο σαφές: λιγότερο από το 10% των επαγγελματικών αλληλεπιδράσεων οδηγεί σε πλήρη αυτοματοποίηση μιας εργασίας. Η AI, με βάση αυτά τα δεδομένα, λειτουργεί συχνότερα σαν συνεργάτης που βοηθά έναν άνθρωπο να σκεφτεί, να ελέγξει ή να ολοκληρώσει κάτι.
Από το γραφείο στο συνεργείο
Η χρήση δεν περιορίζεται στους εργαζομένους γραφείου. Η Google αναφέρει παραδείγματα τεχνιτών, όπως μηχανικούς αυτοκινήτων και βιομηχανικούς μηχανικούς, που χρησιμοποιούν συνομιλιακά εργαλεία για διάγνωση σε πραγματικό χρόνο, αντιμετώπιση προβλημάτων και εκμάθηση επί τόπου.
Σε αυτές τις ειδικότητες, η πολυτροπική AI —η δυνατότητα κατανόησης εικόνας ή βίντεο μαζί με κείμενο— εμφανίζεται δύο φορές συχνότερα. Ένα σύστημα μπορεί, για παράδειγμα, να βοηθήσει στην ερμηνεία αποτελεσμάτων ελέγχου, στον εντοπισμό προβλήματος σε ηλεκτρική καλωδίωση ή στην αναγνώριση φθοράς σε ένα μηχάνημα. Αυτό δεν αντικαθιστά την τεχνική κρίση· μπορεί όμως να μειώσει τον χρόνο αναζήτησης της σωστής πληροφορίας.
Η μεγαλύτερη χρήση βρίσκεται έξω από την εργασία
Πάνω από το 86% των αλληλεπιδράσεων που καταγράφει το ATLAS συμβαίνουν εκτός εργασίας. Οι χρήστες ζητούν βοήθεια για αγορές, για τη χρήση συσκευών και εργαλείων, αλλά και για διοικητικές διαδικασίες με υψηλή τριβή, όπως φόρους, άδειες και πρόστιμα.
Αυτές οι δραστηριότητες δεν αποτυπώνονται πάντα στους κλασικούς δείκτες παραγωγικότητας. Για ένα νοικοκυριό, όμως, η εξοικονόμηση χρόνου και η ευκολότερη πρόσβαση σε μια δημόσια υπηρεσία είναι πραγματικό όφελος. Παράλληλα, η χρήση σε τόσο ευαίσθητες διαδικασίες κάνει απαραίτητο τον έλεγχο των απαντήσεων και την προσεκτική διαχείριση προσωπικών δεδομένων.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η μελέτη δεν δημοσιεύει ξεχωριστή μέτρηση για την Ελλάδα, άρα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει άμεσα τις συνήθειες των Ελλήνων εργαζομένων. Δείχνει, ωστόσο, ποια ερωτήματα θα χρειαστεί να απαντήσει και η ελληνική αγορά: πώς θα εκπαιδευτούν οι εργαζόμενοι, ποιος θα ελέγχει τις απαντήσεις των μοντέλων και πώς θα προστατεύονται τα δεδομένα όταν η AI χρησιμοποιείται σε επιχειρήσεις ή δημόσιες υπηρεσίες.
Το ATLAS καταγράφει επίσης ότι η κατά κεφαλήν χρήση AI ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό το επίπεδο πλούτου μιας χώρας, με ορισμένες εξαιρέσεις. Η παρατήρηση αυτή επαναφέρει τον κίνδυνο ενός νέου ψηφιακού χάσματος: οι οργανισμοί με καλύτερες υποδομές, δεδομένα και δεξιότητες μπορεί να αποκομίσουν περισσότερα οφέλη, ενώ οι υπόλοιποι να μείνουν πίσω.
Η Google δηλώνει ότι τα δεδομένα είναι απο-ταυτοποιημένα και ότι εφαρμόζονται πρόσθετα μέτρα προστασίας, όπως αφαίρεση προσωπικών πληροφοριών, κατάργηση συνδέσεων με τα αρχικά αρχεία και ομαδοποίηση περιλήψεων από πολλούς χρήστες. Η μελέτη παραμένει, παρ’ όλα αυτά, μια καταγραφή της χρήσης των εργαλείων της ίδιας της Google. Χρειάζονται και ανεξάρτητες έρευνες για να αποτυπωθεί συνολικά η επίδραση της AI στην οικονομία.